Faz koruma rölesi, bir elektrik devresinin fazlarının sırasını kontrol eden bir cihazdır. Bu cihaz, üç fazlı bir sistemde, fazların sırasının doğru olduğunu doğrulayarak elektrik akımını kontrol eder. Eğer faz sırası hatalı ise veya fazlar arasında bir dengesizlik varsa, faz koruma rölesi cihazları durdurarak veya uyarı vererek sorunu tespit eder.
Faz koruma röleleri, geniş bir uygulama yelpazesi içinde kullanılan ve elektrik devrelerinin güvenliğini sağlamada önemli bir cihazdır. Bu röleler, endüstriyel tesislerden ticari binalara kadar birçok farklı alanda yaygın olarak kullanılır. Temel görevleri, elektrik devrelerindeki faz sırasını kontrol etmek ve bu sıralamada oluşabilecek hatalı durumları tespit ederek sistemleri korumaktır. Bu nedenle, faz koruma röleleri, elektrik motorları, kompresörler, pompalar ve benzeri önemli ekipmanların güvenliğini sağlamak için vazgeçilmez bir rol oynarlar.
Ayrıca, faz koruma röleleri, enerji dalgalanmaları ve faz sırası hataları gibi elektrik devrelerinin karşılaşabileceği tehlikeli durumları önceden algılayarak cihazlara ve sistemlere gelebilecek zararları en aza indirirler. Bu sayede iş sürekliliği ve ekipman verimliliği artar, böylece endüstriyel ve ticari tesislerin sorunsuz çalışmasına katkı sağlarlar.
FAZ KORUMA RÖLESİ ÇEŞİTLERİ NELERDİR?
Faz koruma röle çeşitleri iki tanedir;
Faz (motor)koruma rölesi
Faz sırası rölesi
FAZ KORUMA RÖLESİ NE İŞE YARAR?
Üç fazla çalışan elektrik motorlarında fazlardan biri koptuğu zaman motor çalışmaya devam etmektedir. Bu durum çok tehlikeli ve istenmeyen bir şeydir. Bu durumun nedeni, trifaze bir motorun iki fazda olduğu zaman şebekeden yüksek akım çekmeye başlamaktadır. Bu yüksek akım sargıları ısıtır ve ısınan sargıların verniği erir. Bu olayın sonucunda kısa devre meydana gelir. Kısa devrenin olması elektrik motorunun bozulmasına yol açar. Bu anda Faz Koruma Rölesi devreyi açarak elektrik motorunu korumuş olur.
FAZ KORUMA RÖLESİNİ NEDEN KULLANMALISINIZ?
Faz koruma rölesi, elektrik devresinin faz sırasını izler ve doğru sırayı koruyarak çalışır. Faz sırası hatalıysa veya faz dengesizliği varsa, röle devreyi keser veya uyarı verir. Bu sayede ekipmanların zarar görmesini önler ve güvenliği artırır.
FAZ KORUMA RÖLESİ YAPISI
Koruma rölelerinde yapıyı incelerken görebileceğimiz bölümler şunlardır;
1) Açık ve kapalı kontak
2) Kontak besleme girişi
3) Röle çalışma LED’i (yeşil)
4) Besleme gerilimi LED’i (kırmızı)
Bu sistem içerisinde gerilim dengesizliği korunur, motorun tehlike bir durum yaratması engellenir.
FAZ KORUMA RÖLESİ ÇALIŞMA PRENSİBİ
Kısaca röle çalışma prensibi şu şekildedir: Röle, devredeki bobine enerji verir. Bu eylem sonucu mıknatıslanan bobin, bir armatürü hareket ettirir. Bu hareketin etkisiyle kontaklar birbirine temas eder ve devre içinde elektrik iletimi sağlanmış olur. Röle, elektrik devrelerinde bir bakıma sigorta görevi de görür.
FAZ KORUMA RÖLESİ NEREDE KULLANILIR ?
Motor (faz) koruma röleleri, elektrik motorlarını aşırı yük, faz kaybı, faz sırası hatası ve gerilim dengesizliği gibi durumlara karşı koruyan cihazlardır. Üç fazlı sistemlerde motorların güvenli çalışmasını sağlar ve endüstriyel üretimden HVAC sistemlerine kadar pek çok sektörde kullanılır.
FAZ KORUMA RÖLESİ NASIL SEÇİLİR ?
Faz koruma rölesi seçilirken öncelikle korunacak sistemin ihtiyacı belirlenmelidir; rölenin faz sırası, faz kaybı, faz dengesizliği, aşırı ve düşük gerilim korumalarından hangilerini sağlayacağı netleştirilmelidir. Röle, şebeke gerilimine (örneğin 3×380–400 V AC) ve frekansına uygun olmalı, özellikle motor gibi endüktif yüklerde dengesizlik oranı ve gecikme süresi ayarlanabilir özellikte seçilmelidir. Ayarlanabilir dengesizlik yüzdesi, aşırı/düşük gerilim sınırları ve zaman gecikmesi, farklı çalışma koşullarına uyum açısından önemlidir. Kumanda devresine uygun kontak yapısına (genellikle 1 NO + 1 NC) ve yeterli kontak akım değerine sahip olmalı, pano uygulamaları için DIN ray montajlı modeller tercih edilmelidir. Son olarak, motor ve ekipman güvenliği açısından güvenilir ve sahada kendini kanıtlamış markalar seçilmelidir.
FAZ KORUMA RÖLESİ NASIL BAĞLANIR ?
