Her yıl 9 Mayıs tarihi çölyak hastalığına dikkat çekmek ve toplumda farkındalık oluşturmak amacıyla Dünya Çölyak Günü olarak kutlanıyor. Bu kapsamda, hastalığın belirtileri, erken tanının önemi ve glutensiz beslenmenin gerekliliği vurgulanıyor.
Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan bilgilendirmelerde de çölyak hastalığında bilinen en etkili yöntemin, glutenin ömür boyu beslenme düzeninden çıkarılması olduğu belirtiliyor.
ÇÖLYAK HASTALIĞI NEDİR?
Çölyak, bağışıklık sisteminin glutene karşı verdiği tepki sonucu ince bağırsakta hasara yol açabilen kronik bir hastalık olarak biliniyor.
Bu hastalıkta buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllarda bulunan gluten, vücutta bağışıklık tepkisine neden olabiliyor. İnce bağırsakta oluşan hasar ise besinlerden yeterli vitamin ve mineral alınmasını zorlaştırabiliyor.
Bu nedenle çölyak, yalnızca sindirim sistemiyle sınırlı kalmayan, genel sağlığı da etkileyebilen önemli bir hastalık olarak değerlendiriliyor.
BELİRTİLER HER YAŞTA GÖRÜLEBİLİYOR
Çölyak hastalığı çocukluk döneminde ortaya çıkabileceği gibi yetişkin yaşlarda da görülebiliyor.
Hastalığın belirtileri arasında karın ağrısı, şişkinlik, ishal, kabızlık, kilo kaybı, kansızlık, halsizlik, büyüme geriliği ve cilt sorunları yer alabiliyor. Bazı kişilerde belirtiler hafif seyrettiği için tanı süreci gecikebiliyor.
Bu nedenle uzun süren sindirim şikayetleri, açıklanamayan halsizlik, kansızlık ve büyüme geriliği gibi durumlarda sağlık kuruluşlarına başvurulması önem taşıyor.
ERKEN TANI YAŞAM KALİTESİNİ ARTIRIYOR
Çölyak hastalığında erken tanı, tedavi sürecinin en önemli adımlarından biri olarak öne çıkıyor.
Tanı konulan bireylerde glutensiz beslenme düzenine geçilmesiyle birlikte bağırsaklardaki hasarın azalması ve şikayetlerin kontrol altına alınması mümkün olabiliyor.
Ancak bu süreçte kişilerin kendi kendine diyet uygulamak yerine sağlık kontrolleri doğrultusunda hareket etmesi gerekiyor. Tanı konulmadan glutensiz beslenmeye başlanması, bazı test sonuçlarını etkileyebileceği için sürecin hekim takibiyle yürütülmesi önem taşıyor.
GLUTENSİZ BESLENME ÖMÜR BOYU SÜRMELİ
Çölyak hastaları için temel tedavi yöntemi, ömür boyu glutensiz beslenme olarak biliniyor.
Bu kapsamda buğday, arpa, çavdar ve bu tahılları içeren ürünlerden uzak durulması gerekiyor. Paketli gıdalarda etiket okuma alışkanlığı kazanılması, çapraz bulaşma riskine karşı dikkatli olunması ve güvenilir glutensiz ürünlerin tercih edilmesi büyük önem taşıyor.
Evde, okulda, iş yerinde ve sosyal ortamlarda glutensiz beslenme kurallarına dikkat edilmesi, çölyaklı bireylerin sağlıklı yaşam sürecini doğrudan etkiliyor.
TOPLUMSAL FARKINDALIK ARTIRILMALI
Çölyak hastalarının günlük yaşamda en çok zorlandığı konular arasında güvenli gıdaya ulaşım yer alıyor.
Okul kantinleri, yemekhaneler, restoranlar ve toplu yaşam alanlarında glutensiz ürün seçeneklerinin artırılması, çölyaklı bireylerin sosyal yaşama daha rahat katılmasına katkı sağlıyor.
Bu nedenle çölyak farkındalığının yalnızca hastalar ve aileleriyle sınırlı kalmaması, toplumun tüm kesimlerinde yaygınlaşması gerekiyor.
AİLELERE VE OKULLARA ÖNEMLİ GÖREV DÜŞÜYOR
Çocuklarda çölyak hastalığının yönetilmesinde aileler ve okullar önemli rol üstleniyor.
Okul kantinlerinde, yemekhanelerde ve sosyal etkinliklerde glutensiz beslenme ihtiyacının dikkate alınması, çocukların hem sağlıklarını korumalarına hem de sosyal yaşamdan uzak kalmamalarına katkı sağlıyor.
Ailelerin etiket okuma, güvenli ürün seçimi ve çapraz bulaşma konusunda bilinçli olması, çocukların günlük yaşamını kolaylaştırıyor.
9 MAYIS’TA FARKINDALIK MESAJI
9 Mayıs Dünya Çölyak Günü dolayısıyla yapılan bilgilendirmelerde, hastalığın erken tanınmasının ve doğru beslenme düzeninin önemine dikkat çekiliyor.
Çölyak farkındalığı kapsamında yürütülen çalışmaların, hastalığın daha iyi tanınmasına, tanı sürecinin hızlanmasına ve çölyaklı bireylerin yaşamını kolaylaştıracak adımların artmasına katkı sunması hedefleniyor.